Bilgisayarın yapabileceği işleri, siz yaparsanız asıl yapmanız gereken işler için zaman bulamamanız normaldir.

Bilgisayar kullanımının işleri çok kolaylaştırdığını herkes bilir, fakat yapılan uygulamalar dışında bilgisayardan nasıl faydalanacağı konusu pek düşünülmez. 

Milli eğitim müfredatının yoğun olması ve öğrenci çokluğu nedenleriyle öğretmenlerimiz zamanlarının tamamını öğretmek için harcamakta, asıl görevleri olan EĞİTİM için  vakit ayıramamaktadırlar. Öğretimde bilgisayardan azami derecede yararlanılması, öğretmenlerin eğitmek için ihtiyaç duydukları zamanı kazandıracaktır.

Eğitim camiasında, öğretimde bilgisayardan azami derecede yararlanmanın maddi bedelinin yüksek olduğu ÖNYARGISI mevcuttur.

Açıklamalarımın bu ÖNYARGIYI yıkmasını umut ediyorum.

1. Bilgisayar destekli öğretiminin mali portresi

Bilgisayar destekli öğretim denilince her öğrencinin önünde bir bilgisayarın bulunduğu sınıflar akla gelmektedir. Sınıftaki her öğrenci için bir bilgisayar bulundurmanın maliyetinin yüksek olması normaldir. Her nedense, bilgisayar destekli öğretim için sınıflarda her öğrenci için bir bilgisayar bulundurulmasının gerekip gerekmediği sorgulanmamaktadır. Düşündüğüm sistemde her sınıfta bir bilgisayar bulunması yeterlidir. Evlerde bilgisayar kullanımı hızla yaygınlaşmaktadır. Evlerdeki bilgisayarların öğretim için değerlendirilmesi mümkünken bu yönde bir çalışma yapılmamaktadır.

Bazı aileler bilgisayarın zararlı kullanımlarını bahane ederek evlerine bilgisayar almamaktadırlar. Öğretimde bilgisayarın aktif olarak kullanılmaya başlanması durumunda aileler bu bahaneyi kullanmayacaklardır. Öğretimde kullanılacak bilgisayarlar gelişmiş özelliklere ihtiyaç hissetmez.  Bu nedenle ortalama gelir düzeyindeki her ailenin bir bilgisayar alması mümkündür. Ortalama gelir düzeyindeki her ailenin alabileceği olarak tanımladığımız bilgisayarın TV, radyo, müzik seti,  CD player, DVD player ve internet bağlantı özellikleri olduğunu vurgulamayı gerekli görüyorum. Daha net söylemek gerekirse, bir aile sayılan elektronik aletleri almak yerine bu aletlerin tümünün işlevini yerine getirecek bir bilgisayarı almak suretiyle maliyeti asgari düzeye düşürebilir. Bu özelliklerdeki bir bilgisayarın bedeli bir TV fiyatı kadardır.

2. Bilgisayar destekli öğretimde kullanılacak materyaller

Gerek internet ortamından ücretsiz olarak temin edilebilen, gerekse cüzi bedeller karşılığında alınabilecek/yaralanılabilecek birçok eğitim materyali mevcuttur. Mevcut eğitim materyalleri iki özelliği nedeniyle VERİMLİ olmamaktadır.

a)     Bazı eğitim materyalleri çok geniş kapsamlıdır. Bu materyaller öğrencilerde kalın kitap etkisi yapmakta ve materyali kullanma isteğini köreltmektedir. Eğitim materyallerinin her bir konu için ayrı programlar olması, en fazla 10-15 dakika incelenebilecek şekilde düzenlenmiş olması gerekmektedir. Ayrı ayrı yazılmış programları birleştiren tek bir program olması tercih edilmemelidir.

b)     Bir kişi veya grup tarafından hazırlanmış materyallerin kullanılması tercih edilmemelidir. Aynı konu ile ilgili değişik kişilerin hazırladığı materyaller kullanılmalıdır. Materyaller tercihen kullanılacak olan eğitim kurumundaki öğretmen ve öğrenciler tarafından yapılmalıdır. Tek kişi veya grup tarafından hazırlanmış materyaller aynı renk ve çalışma sistemini içerdiği için öğrenciler kullanırken çok çabuk sıkılmaktadırlar. Değişik kişiler tarafından kısa süreli kullanıma uygun olarak hazırlanmış materyaller öğrencilerin daha çok ilgisini çekmektedir.

c)      Mevcut materyallerin büyük bir kısmı sunu şeklinde hazırlanmaktadır.  Bu tür çalışmalar kullanıcı ile etkileşimli olmadığı için verimli olmamaktadır. Materyallerin mümkün olduğu kadar kullanıcı ile etkileşimli olması gerekir. Kullanıcı etkileşimli programlar en kolay şekilde ve genellikle Flash programı kullanılarak yapılmaktadır. Öğretmen ve öğrenciler genel olarak bu programı kullanmasını bilmemektedirler. Bu nedenle internet ortamında etkileşimli materyal sayısı azdır. Öğretmen ve öğrencilerimizin etkileşimli materyaller hazırlayabilecekleri programları kullanmayı öğrenmeleri öğretim programlarının kalitesini ve dolaylı olarak öğretimin kalitesini artıracaktır.

3. Bilgisayar destekli öğretim nasıl uygulanmalı?

Ø      Uygulanmakta olan öğretim sisteminde genellikle öğrenci derse gelmeden önce derste öğreneceği konu ile ilgili bir çalışma yapmaz. Bu durum öğretmenin işini güçleştirmektedir. Öğrencinin derse gelmeden önce konu hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamak için, konu ile ilgili materyaller taşınabilir bellekler veya internet vasıtasıyla öğrenciye verilmelidir. Her biri konu için asgari 10 materyalin verilmesi gerekir. Öğrenciler materyallere genellikle konuyu öğrenmek amacıyla değil, merak duygusuyla bakmaktadırlar. Merak duygusuyla bakılan 10 materyalin her birinden minimum miktarda bilginin akılda kalması bile öğrencinin konu hakkında önemli ölçüde bilgi sahibi olması için yeterli olmaktadır. Merak duygusu ile incelenecek materyaller, aynı konudaki bilgilerin tekrar tekrar görülmesine vesile olacağı için öğretimdeki önemli bir unsur olan tekrar işlevi de görecektir. Her öğrenciden konu ile ilgili bir materyal hazırlaması istenilerek konunun daha iyi kavranması sağlanabilir.

Ø      Bilgisayar ortamında yapılacak sınavlar: Eğitim materyallerini inceleyerek konu hakkında bilgi sahibi olan öğrencinin konu hakkındaki bilgisini kontrol edebilmesi için bilgisayar ortamında alıştırma türü sınavlar yapılabilir. Alıştırma türü sınavlarda öğrencinin doğru cevabı bulmadan başka bir soruya geçmesi engellenmelidir. Konunun sınıfta işlenmesinden sonra, konunun tamamen anlaşılıp anlaşılmadığının tespiti için konu ile ilgili sınav yapılabilir. Bu sınavın bilgisayar ortamında (tercihen internet üzerinden online olarak) yapılması sınav sonucunun anında elde edilmesine ve değerlendirilmesine imkan verir. Bilgisayar ortamında yapılan sınavlarda sorulan soruların zorluk derecelerini, konuların hangi bölümlerinin anlaşılmadığını anında tespit etmek mümkündür.

Bilgisayar ortamında yapılan sınavlarda çoktan seçmeli, eşleştirme, sıralama, doğru/yanlış, görüntü haritası işaretleme tipi sorular sorulabileceği için yazılı olarak yapılan sınavlardan daha verimli olmaktadır.

Bilgisayar ortamında soru bankası oluşturularak, soru bankasından rasgele soru seçimi ile sonsuz sayıda sınav oluşturulma imkânı mevcuttur.

Bilgisayar ortamında yapılan sınavlardan her bir öğrencinin hangi konuyu anlamadığını tespit etmek ayrıntılı istatistikî bilgiler almak mümkündür. İnternet ortamında bulunan materyaller öğrencinin istediği zamanda ve bilgisayar bulunan her yerde çalışma yapmasına imkân verir. Öğretmenin öğrencinin çalıştığı saatleri, çalıştığı konuları izlemesi sağlanabilir. Bu tür işlemler için öğretmen ve öğrencinin aynı yer veya zamanda bilgisayar başında olmasına ihtiyaç yoktur.

Ø      Öğretmen-öğrenci-veli-eğitim kurumu idaresi arasındaki iletişimin bilgisayar ortamında yapılması: Öğretimde yaşanan problemlerden biri genellikle zaman probleminden kaynaklanan iletişim eksikliğidir. Velinin, öğretmen ve okul idaresi ile iletişimi zaman problemi nedeniyle istenilen düzeyde olmamaktadır. Öğretmen-öğrenci-veli-eğitim kurumu idaresi arasındaki iletişimin internet üzerinden yapılması zaman problemini önemli ölçüde çözüme kavuşturmaktadır. Taraflar iletmek istedikleri mesajları kendileri için uygun olan zamanlarda yazmakta ve e-posta ile göndermektedirler. Muhatap olan tarafta kendi için uygun olan zamanda mesajlarını okumakta ve mesajın içeriğine uygun olarak gereğini yapmakta ve gerekiyorsa cevabı yine e-posta ile iletmektedir. Bunun dışında öğretim ili ilgili tüm bireyler (öğretmen, öğrenci, idareci, veli v.s.) internet ortamındaki forumlarda buluşturularak problemler için ortak çözüm arayışı için zemin oluşturulabilmektedir. Forumlar düşüncelerini sözlü olarak ifade etme sıkıntısı yaşayanlar içinde büyük bir kolaylık getirmektedir. Veliler internet üzerinden iletişimi pek kullanmamaktadırlar. Bunun temel sebebi öğretim kurumlarının ve öğretmenlerin bu iletişim yöntemini kullanmayı teşvik etmemeleridir.

Ø      Eski öğrenciler - Yeni öğrenciler - Mezun öğrenciler: Çeşitli sebeplerle devam ettikleri öğretim kurumundan ayrılmaları gereken öğrenciler, öğretim kurumundaki arkadaşlarıyla iletişimi devam ettirmek istemektedir. Bu öğretim sisteminin tüm tarafları için faydalı olacak bir istektir. Bu konuda sağlıklı bir organizasyonun olmaması iletişim kopukluklarının yaşanmasına sebep olmaktadır. Aynı eğitim kurumunun farklı şubelerinde öğrenim gören öğrenciler arasında bile iletişim kurulmasında büyük zorluklar yaşanmaktadır. Eğitim kurumları arasındaki ve kurum içindeki iletişimin internet ortamına taşınması bu problemi önemli ölçüde çözüme kavuşturacaktır.

4. Bilgisayar destekli öğretim bir ihtiyaç mıdır?

ABD Drexel üniversitesi Mühendislik öğrencileri için geliştirilmiş bir çalışmada, öğretimde kullanılan metotlar arasında, bilginin akılda kalması  % 90 oranıyla interaktif mültimedya olarak belirlenmiştir.

Geçici ve kalıcı hafızaya kayıt ile ilgili yapılan bir araştırma sonucuna göre interaktif İletişim ortamı en verimli hafızaya kayıt yöntemi olarak belirlenmiştir.  (Kaynak: Kişisel Zaman Yönetimi Yazarı: Marion E. Haynes)

Günümüzde her meslekte bilgisayar kullanım oranının artması için çalışmalar yapılmaktadır. Öğretim sistemini bu çalışmaların dışında tutmak gelişmelere uyum sağlamayı zorlaştırmaktadır. Her yeni uygulamada olduğu gibi bilgisayar destekli öğretimin uygulanmaya başlanmasında da sıkıntılar yaşanacaktır. Bu sıkıntıların göze alınmaması nedeniyle bilgisayar destekli öğretim uygulamasının geciktirilmesinin hiç kimseye bir faydası yoktur. Unutulmamalıdır ki, zaman içinde bilgisayar destekli öğretim uygulaması zorunlu hale gelecektir. Bu uygulamayı geciktirmek öğretim sisteminin tüm taraflarının zararınadır.

Bilgisayar destekli öğretimin en önemli faydasının, öğretim için gereken zamanı azaltarak, eğitim vermek için zaman kazanılmasına vesile olacağı unutulmamalıdır.

Bilgisayar destekli öğretimi gerçekleştirmek için girişimde bulunacak kişi ve kuruluşlara şartsız desteğim devam edecektir.

 Ben, Word, Excel programlarını kullanıyorum, İnternette araştırma yapıyorum, akrabalarımla/arkadaşlarımla internette görüşüyorum, işyerimdeki tüm işlemlerimi bilgisayarla yapıyorum.

Eğer bütün bunları yapıyorsanız, buzdağının suyun üstündeki kısmıyla meşgul oluyorsunuz demektir. Bu yapılanlar bilgisayarınız ile yapabileceklerinizin çok az bir kısmıdır.  

Bilgisayarımla daha fazla ne yapabilirim ki?

Evet, sormanız gereken soru budur. Bu soruyu kendimize ve başkalarına sormadığınız için BİLGİSAYARI KULLANMAMIŞ oluyoruz.

Hayret ettiğim bir husus vardır. İşyerindeki işlemlerini bilgisayar olmadan yürütemeyeceğinin bilincinde olan kişiler bile, çocuklarına bilgisayar KULLANDIRTMAMAKTADIR veya kullanmalarına sınırlama getirmektedirler.

Çocuklarımız bilgisayar kullanmazsa, gelişmiş ülkelerdeki bilgisayar kullanan çocuklarla nasıl rekabet edebileceklerdir?

Çocuklarının bilgisayar kullanmasına kısıtlama getiren ailelerin kendilerince haklı gerekçeleri vardır; Çocuklar bilgisayarı oyun oynamak, internette kendileri için zararlı olabilecek siteleri ziyaret etmek veya internette sohbet amacıyla kullanmaktadır.

Bu gerekçeleri öne süren velilere bir soru sormak istiyorum. Çocuğunuza bilgisayarı nasıl kullanması gerektiğini öğrettiniz mi? Aynı soruyu öğretmenlerimize de sormak istiyorum. Çocuklarımıza bilgisayarı nasıl kullanmaları gerektiğini öğretiyor musunuz?

Okullarımızda Word ve Excel programlarının kullanılması öğretilmektedir. Fakat hiçbir okulda çocuklarımıza bilgisayarı FAYDALI BİR ŞEKİLDE NASIL KULLANABİLECEĞİ ÖĞRETİLMEMEKTEDİR.

Çocuklarımıza bilgisayarı nasıl kullanacağını öğretmediğimiz için çocuklarımız bilgisayarı kendilerine ZARAR VERECEK şekilde kullanmaktadır.

Son söz:

ŞİMDİ bilgisayarımı daha aktif olarak nasıl kullanacağımı ARAŞTIRIYORUM.

Neden? Nasıl? Ne zaman? Nerede?

Bilgisayar Destekli Eğitim

 Neden Bilgisayar Destekli Eğitim?

1. a)     Bilgisayar kullanılarak bilginin kalıcı olma süresi yükseltilebilmektedir.

Hafızada Kalma Oranları:

 İnsanın İletişim Kapasitesi

(Kaynak: Kişisel Zaman Yönetimi Yazarı: Marion E. Haynes)

1. b)     Her türlü proje bilgisayar ortamında gerçekleştirilebilir.

Bilginin kalıcı olma süresini uzatan etkenlerden biri olan proje geliştirme işlemini bilgisayar ortamında yapmak maliyeti düşürmeye ve bazı durumlarda projeyi daha kolay geliştirmeye imkân vermektedir.

1. c)     Bilginin hafızada kalması için uygulanabilecek yöntemlerin istisnasız hepsini bilgisayar ortamında gerçekleştirmek mümkündür.

Okuma, dinleme,  Resme bakma, Film izleme, Sergiyi gezme, Gösteri izleme, Konuşma yapma, Dramatik sunum yapma, Gerçek bir deneyi canlandırma, Tartışma işlemleri bilgisayar kullanılarak yapılabilmektedir.

1. d)     Irmağı yukarı akıtmak mümkün değildir.

Ülkelerin gelişiminde teknolojinin kullanılması bir zorunluluktur. Hayatın tüm alanlarında olduğu gibi öğretimde de bilgisayardan azami derecede yararlanılması bir zorunluluktur.

1. e)     Yetişmekte olan nesil bilgisayar kullanmaktan hoşlanmaktadır.

Bilgisayar kullanımı, özellikle ergenlik öncesindeki kişilerin uzun süre ilgilerini çekebilmektedir. Bilgisayarın bu özelliği öğretim amacıyla değerlendirilmelidir.

1. f)       Öğrenme hızına uygun öğretim imkânı verir.

Okullarımızda, sınıftaki öğrencilerin genelinin öğrenme hızına uygun öğretim yapılması zorunludur. Öğrencilerin öğrenme seviyelerindeki farklılıklar öğretmenlerin yaşadığı en büyük sıkıntılardan biridir. Öğretimde bilgisayar kullanılarak her öğrencinin öğrenme hızına bağlı bir öğretim gerçekleştirmek mümkündür.

2. Bilgisayar Destekli Eğitim Nasıl Olmalıdır?

Okullarımızda her öğrenciye bir bilgisayar kullanma imkânı tanımak yüksek maliyetli bir uygulamadır ve şu aşamada böyle bir uygulamaya gerek yoktur.

Evlerde bilgisayar kullanımı süratle yaygınlaşmaktadır. Evlerde bulunan bu bilgisayarların öğretim amaçlı olarak değerlendirilmesi mümkündür.

Evlerde bulunan bilgisayarlar genellikle teknolojik gelişmelere adapte edilmemektedir. Bu nedenle öğretimde kullanılacak programların eski teknoloji bilgisayarlarda çalışması mümkün olmalıdır.

Programlar öğretim müfredatına ve öğretmenin öğretme tekniğine uygun olmalıdır. Bu nedenle öğretimde kullanılacak programlar öğretmen ve öğrencileri tarafından geliştirilmelidir.

Ders materyali olarak kullanılacak programların üretilmesinde kullanılacak programların kısıtlı veya demo sürümlerini ücretsiz olarak temin etmek mümkündür.  Bu programların dışında ders materyali üretmede kullanılabilecek birçok ücretsiz yazılım mevcuttur. Öğretmen ve öğrencilerin bu programları nereden temin edebilecekleri ve nasıl kullanacakları anlatılmalıdır.

Öğrencilerin bilgisayar ortamında ders materyali hazırlamaları teşvik edilerek öğretimde bilginin kalıcı olması sağlanmalıdır.

İlk aşamada periyodik aralıklarla kullanıma sunulacak sanal ünite dergileri hazırlanmalıdır. Hazırlanacak sanal ünite dergilerinin http://www.brainpop.com ve http://skoool.meb.gov.tr/ adreslerindeki web sitelerin tüm özelliklerini taşıması gerekir.

3. Bilgisayar Destekli Eğitime Ne Zaman başlanmalıdır.

Bilgisayar faresini hareket ettirme becerisine sahip olmak bilgisayar destekli eğitimden yararlanmak için yeterlidir.  Okul öncesi dönem dâhil olmak üzere bilgisayar destekli eğitim yapılabilir.

Gelişmiş ülkelerde öğretimde bilgisayardan azami derecede yararlanılmaktadır. Toplumumuzda, öğretimde bilgisayardan azami derecede yararlanılmaması, gelişmiş ülkelerle aramızdaki gelişmişlik mesafesinin artmasına neden olmaktadır.  Aleyhimize olan bu durumu sona erdirmek için vakit kaybetmeden, ŞİMDİ bilgisayardan azami derecede yararlanabilmenin yolları araştırılmalı ve uygulamaya koymalıyız.

4. Bilgisayar Destekli Eğitim Nerede Yapılmalıdır?

Toplumumuzda yaygın olan inanış öğretimin okullarda yapılması gerektiğidir. Türkçemizde kullanılan hayat okulu, hayat üniversitesi deyimlerine rağmen öğrenme faaliyetini yaşantımızın her anına uygulama bilinci yerleşmemiştir. Bilgisayar, öğrenme mekânını okul sınırları dışına çıkarmaya imkân vermektedir. İnternet aracılığıyla, bilgisayar bulunan her yerde, her türlü  bilgiye ulaşma imkânı mevcuttur. Öğretmen ile öğrencinin aynı mekânı/aynı zamanı paylaşma zorunluluğu ortadan kalkmaktadır. Öğretimi zaman ve mekân ile sınırlandırmak toplumumuzun en büyük yanılgılarından biridir.

Turgut Kuzan

Kaynak: http://www.turgutkuzan.com/index.php?pid=4

tkuzan@gmail.com